(Our Electoral System is ) Jurassic As They Are

Ang gulo talaga ng utak ng mga politiko. Noon sinasabi nila na kailangan otomatik na ang paraan ng pagboto para mawala na ang pandadaya. Ngayon sinasabi naman nila na mas malala pa ang magiging kaso ng pandaraya dahil aprobado na ang budget ng poll automation para sa darating na halalan sa 2010.

Sabi din nila na ‘yong mga Trapos (Traditional Politicians) lang ang ayaw nito sapagkat mas kumpiyansa sila sa makalumang paraan. Pero sa ngayon pati na rin ‘yong mga politikong nagsasabi na sila ay independente ay ayaw na rin sa ganitong paraan. Keso de bola daw na hindi pa tayo handa dito kasi hindi pa natin nasusubukan. Wala pa raw tayong mga election watchdogs na magaling tumingin at magbabantay sa electronic fraud na maaaring mangyari sa panahon ng halalan.

Eh, mga sira-ulo pala silang lahat. Papretend lang pala sila na mga independente pero sa katunayan mas gusto pala gumaya sa mga trapos. Kelan ba nila gusto mangyari ang ganitong proseso ng halalan? Ano man klaseng sistema ang gagamitin sa pagpili ng mga itatalaga sa puder ng gobyerno ay mabababoy pa rin kung ‘yong gustong magpapili ay gumagawa pa rin ng kababoyan.

Iyong mga watchdogs na nagbabantay sa mga baboy ay produkto po ng sistema na ating ipapatupad. Huwag po nating sabihin na dapat may watchdog na agad tayo sa mag electronic frauds na ito na ‘yong sistema ay hindi pa nga naaaporbahan. Maganda sana kung meron na. Pero hindi naman problema ‘yan dahil madalai lang naman ‘yan gawin. Alam ko na marami gusto magboluntaryo na eksperto dito.

Ang mga ganitong pangamba ay nararapat nating pakinggan lalong-lalo kung ito ay nanggagaling sa publiko. Pero kung ito ay pangamba ng isang politiko, ay nako, pinapapakinggan pa ba ‘yan?

Natatandaan ko pa rin kung paano nila binaboy ‘yong resulta ng eleksyon sa aming bayan dalawang dekada na ang nakaraan. Bata pa lang ako noon pero nagisnan ko na agad kung gaano karumi ito. Natalo ang lolo ko ng panahon na iyon. Consistent na nasa top three siya noon sa panahon ng bilangan . Kinabukasan, dahil sa dagdag-bawas at gustong ipapanalo yong isang tao, ay isang iglap lang ay nalaglag na siya.

Kung magiging computerized ang eleksyon ay mawawala ang ganitong mga kabalastugan. Kung hindi man tuluyang mawawala ay mami-minimize naman ang mga ito. Naniniwala din ako na ‘iyong mga patay ay hindi na mabubuhay sa araw ng halalan. Lubos din akong naniniwala na hindi pwedeng makapagboto ng dalawang beses ang isang tao sa ganitong paraan.

Alam ko kung ano ang mga paraan na ginagawa ng mga buang na politiko para manalo sa darating na eleksyon. Hindi nila po ‘yon gagawin sa pagha-hack ng election system. Hindi nila po iyon gagawin sa pagsunog o pagsira ng mga computer na gagamitin sa automated poll.

Kung marami silang pera, which is hindi naman po bago sa atin, ay kaya nilang bilhin ang puri ng mga botante. Madali lang naman sabihin sa kanila na huwag na lang sila pumunta ng presinto para bumoto at kapalit nito ang limang daan o isang libo peso na pera. Hindi na po uso ‘yong bigyan mo sila ng pera para iboto ka. Ang uso po ay abutan mo sila ng pera para huwag na bumoto.

Kung hindi naman nadadala sa ganitong paraan ay gagamitan na ng dahas. It’s a common sight naman na ‘yong ibang mga politiko ay meron maraming goons. Iyong lumang requisites na three G’s – gold, guns and goons, ay buhay na buhay pa rin hanggang sa ngayon. Ginagamit lang nila ito sa ibang paraan o makabagong pamamaraan sa ngayon. Hindi na po ‘yong makaluma. Tulad nga ng sabi ko kanina na kung hindi madadala sa pera ay pwede naman silang takutin na kung pupunta sila sa presinto at bumoto ay sigurado sa sementeryo na kalalagyan nila. Hindi ‘yong sinaunang paraan na tatakutin ka nag baril para bumoto sa kanya. Tatakutin ka ng baril para ‘wag ng bumoto ang trend sa ngayon.

Sa makatuwid, I therefore conclude, hindi ‘yong sistema ng eleksyon ang may kasalan kung bakit may mangyayaring dayaan sa 2010 eleksyon. Wala na pong dagdag-bawas na mangayayari. Sa ibang paraan po mangyayari ang dayaan.

Sana po naman sa darating na halalan ay magising na tayo. Hindi pa ako sigurado naman kung sino ang aking ibuboto. Wala pa akong napipisil na ibuboto sa listahan ng mga nagbabalak na tatakbo pagka-presidente.

Ang problema natin ngayon ay wala tayong choice. Sa mga nakahilira na listahan na gusto manilbihan sa ating bayan ay walang kwalipikado. May pera man o wala ang isng kandidato basta alam ko na mabuti ang hangad niya sa ating bayan ay ikakampanya ko siya bahala na sa huli ay matalo pa rin kami. Ang pinakaimportante sa lahat ay nakatulong o tumulong ako na mabigyan ng bagong pag-asa ang ating sambayanan.